اقتصاد ایران و سه‌گانه فشار؛ رمز عبور، اقتصاد مقاومتی و انسجام ملی است

محسن فتحی نماینده مردم سنندج، کامیاران و دیواندره در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار مهر، به بررسی وضعیت اقتصادی کشور پرداخت.

متن این مصاحبه مشروح به شرح ذیل است:

آقای فتحی، ارزیابی شما از وضعیت کنونی اقتصاد ایران چیست؟

فتحی: کشور ما در ماهها و مخصوصا هفته¬های اخیر بواسطه جنگ تحمیلی و فشارهای اقتصادی بار دیگر با التهاب، نااطمینانی و انباشت فشارهای اقتصادی مواجه شده است. تفاهم‌نامه‌ای که می‌توانست مقدمه‌ای برای کاهش تنش‌ها باشد، با نقض عهدهای مکرر آمریکا عملاً به تعلیق درآمد و امروز شاهد بازگشت به همان فضای تقابل هستیم؛ با این تفاوت که این بار فشارها از چند جهت هم‌زمان به کشور تحمیل می‌شود. در این میان، پرسش اساسی این است که کشور تا کجا می‌تواند در برابر این فشارها تاب‌آوری داشته باشد و چگونه می‌توان از این مسیر دشوار عبور کرد؟ پاسخ، از دیدگاه بنده در «اقتصاد مقاومتی» و «انسجام ملی» نهفته است.

از نظر شما چرا تفاهم‌نامه به چنین سرنوشتی دچار شد؟

فتحی: این تفاهم‌نامه‌ از ابتدا با یک نقطه ضعف اساسی مواجه بود: «بی‌اعتمادی تاریخی به آمریکا». تجربه نشان داده که آمریکا هیچ‌گاه به تعهدات خود پایبند نبوده و این بار نیز ثابت کرد که امضای رئیس‌جمهور آن هیچ ارزشی ندارد. رهبر معظم انقلاب در پیام اخیر خود به صراحت فرمودند که «امضای رئیس‌جمهور آمریکا بی‌ارزش و نامعتبر است» و این تجربه، سند محکمی بر دروغگویی و غیرقابل اعتماد بودن آمریکاست. بنابراین، نباید بر اساس وعده‌های پوچ دشمن، نقشه راه اقتصادی کشور را طراحی کنیم. راه حل، تکیه بر توان داخلی است.

سه‌گانه فشار «تحریم، محاصره و جنگ» را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

فتحی: آنچه وضعیت امروز اقتصادی ایران را از تجربه‌های پیشین متمایز می‌کند، «هم‌زمانی» این سه فشار است. در سال‌های گذشته، تحریم ابزار اصلی فشار بود. اما امروز، تحریم، محدودیت‌های دریایی و درگیری‌های نظامی، هر سه در کنار هم عمل می‌کنند. این سه عامل، یک «مثلث فشار» را تشکیل داده‌اند که هر ضلع آن، ضلع دیگر را تشدید می‌کند. هزینه مبادلات تجاری افزایش یافته، سرمایه‌گذاری دچار رکود شده، و نااطمینانی در بازارها به سطح بالایی رسیده است. در چنین شرایطی، اقتصاد کشور با چالش‌های جدی روبرو خواهد شد. اما نکته کلیدی این است که این فشارها در حالی به کشور تحمیل می‌شود که ما بیش از هر زمان دیگری به «اقتصاد مقاومتی» نیاز داریم؛ اقتصادی که در آن تولید داخلی تقویت شود، وابستگی به خارج کاهش یابد، و مردم به جای تکیه بر نفت، بر توانمندی‌های خود اتکا کنند.

مهم‌ترین هزینه‌های این فشارها چیست؟

فتحی: مهم‌ترین هزینه، «نابودی سرمایه‌گذاری» و «فرار سرمایه» است. سرمایه، به ثبات و قابلیت پیش‌بینی نیاز دارد. وقتی محیط اقتصادی با چنین سطحی از نااطمینانی مواجه باشد، سرمایه‌گذاران، چه داخلی و چه خارجی، از ورود به فعالیت‌های مولد خودداری می‌کنند. نتیجه، کاهش تولید، افزایش بیکاری و تشدید فشار بر معیشت مردم است. شعار سال، که بر «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» تأکید دارد، دقیقاً به همین نقطه اشاره می‌کند. اگر نتوانیم در سایه وحدت و امنیت، اقتصاد را از وابستگی به خارج نجات دهیم، هزینه‌های این سه‌گانه فشار، روزبه‌روز سنگین‌تر خواهد شد.

اقتصاد مقاومتی چه نقشی در این شرایط دارد؟

فتحی: اقتصاد مقاومتی، صرفاً یک شعار نیست. این الگو، یک «نسخه عملیاتی» برای عبور از بحران‌های اقتصادی است. اصول آن در سال‌های اخیر بارها مورد تأکید امام شهید قرار گرفته بود: درونزایی، برون‌گرایی، عدالت‌محوری، دانش‌بنیانی و مردم‌بنیادی. امروز که دشمن با سه‌گانه تحریم، محاصره و جنگ، فشار را به حداکثر رسانده است، اقتصاد مقاومتی می‌تواند سپری در برابر این حملات باشد. اما تحقق این الگو، نیازمند عزم ملی، هماهنگی بین قوا، مشارکت گسترده مردم و مهم‌تر از همه، «وحدت و انسجام» است. اگر وحدت ملی خدشه‌دار شود، حتی بهترین برنامه‌های اقتصادی نیز به نتیجه نخواهد رسید.

نقش وحدت ملی در عبور از این بحران چیست؟

فتحی: وحدت ملی، مهم‌ترین سرمایه راهبردی کشور است. دشمنان، از اختلافات ما تغذیه می‌کنند. در شرایطی که سه‌گانه فشار بر اقتصاد کشور حاکم شده است، هرگونه تفرقه و اختلاف، هزینه‌ها را چند برابر می‌کند. تجربه دفاع مقدس و جنگ‌های اخیر نشان داده که هر بار که ملت ایران متحد بوده، دشمنان، حتی با بسیج تمام امکاناتشان، شکست خورده‌اند. امروز نیز، عبور از بحران اقتصادی، نیازمند همان وحدت و انسجام است. مردم و مسئولان باید دست در دست هم دهند و با همدلی، از این مرحله دشوار عبور کنند.

چرا تا این اندازه بر اقتصاد مقاومتی تاکید دارید؟

فتحی: بببنید تجربه تاریخی ما، از توافق هسته‌ای تا تفاهم‌نامه اخیر، به روشنی نشان داده که آمریکا هیچ‌گاه به تعهدات خود پایبند نبوده است. آمریکا ذاتاً دولتی زورگو و غیرقابل اعتماد است و کوچک‌ترین فرصتی برای ضربه زدن به ایران از دست نمی‌دهد. هم امام شهید و هم مقام معظم رهبری بر این بی اعتمادی تاریخی تاکید داشته اند. بنابراین، بهترین راه، تکیه بر توان داخلی و اقتصاد مقاومتی است. ما باید خود را برای بدترین سناریوها اعم از تششدید تحریم‌ها، افزایش محاصره و ادامه درگیری‌ها آماده کنیم. این آمادگی، با تولید داخلی، مدیریت مصرف و مشارکت مردمی ممکن می‌شود.

پیام شما به مردم و مسئولان چیست؟

فتحی: به مردم عزیز می‌گویم که این روزها، روزهای سخت اما گذراست. ملت ایران در طول تاریخ، از بحران‌های بزرگتری نظیر جنگ هشت ساله، تحریم‌های بی‌سابقه، فشارهای بین‌المللی و... عبور کرده است. با وحدت، صبر و اتکا به توان داخلی، از این مرحله نیز سربلند خواهیم شد. به مسئولان نیز می‌گویم که این شرایط، نیازمند عزمی جهادی، برنامه‌ریزی دقیق و هماهنگی کامل میان قواست. باید با شفافیت، پاسخگویی و عدالت، اعتماد مردم را حفظ کنند و با مدیریت هوشمندانه، از سرمایه‌های کشور صیانت نمایند. اقتصاد مقاومتی، امروز بیش از هر زمان دیگری، یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.